De Cult Identity/ Sekte Identiteit
“In een sekte is niet alles wat het lijkt”
“De Angst regeert in de Sekte”
Om sekterekruten in de ban van de destructieve sekte te houden, wordt er een tweede identiteit gecreëerd. De sekterekruut wordt onderworpen aan een programma waarmee die 2de identiteit wordt gemaakt. Het spreekt voor zich dat de sekterekruut zich in de meeste gevallen niet bewust is van het doel van het programma wat doorlopen moet worden. Dit identiteit veranderende programma wordt ook opgelegd aan sekteleden die zich bewust zijn geworden dat ze in een sekte zitten en kritisch tegenover de sekte zijn komen te staan. In dat geval is de sekterekruut zich wel bewust van wat er gaat gebeuren. Verzet tegen zo’n programma is niet eenvoudig, want tegenover ontrouw en ongehoorzaamheid aan de regels en eisen van het gesloten manipulatieve systeem staan ernstige straffen. Het komt voor dat de echtgenoot of een ander trouw sektelid functioneert als een soort cipier van de sekterekruut. Meestal is de cipier de man in huis die ook de straffen uitdeelt. Maar ik zie ook dat er soms een derde in het huis als cipier functioneert. In dat geval deelt die derde persoon de straffen uit en voert soms ook dat identiteit veranderende programma uit. De angst regeert in de sekte.
Hoe wordt de sekte identiteit, de cult identity, gevormd
Destructieve sektes manipuleren de eigen identiteit van de sekterekruut samengevat in 3 fases:
Unfreeze Refreeze FreezeUnfreeze
In deze eerste fase breekt de leider van de sekte of de hele groep de bestaande eigen identiteit van een sekteslachtoffer af. Dat gebeurt o.a. met:
- Ze laten het sektelid zichzelf beschuldigen van fouten volgens de regels van de sekte
- slaapdeprivatie/ slaaptekort
- love-bombing: overweldigende genegenheid om de nieuwe identiteit gevoelens van veiligheid en geluk te geven.
Refreeze
- Zware indoctrinatie van het sektelid waarbij hun eigen oude identiteit naar beneden wordt gehaald en onder druk wordt gezet
- Het “oude” leven krijgt het stempel: onzuiver.
Freeze
- kunstmatige identiteit in het sektelid wordt in deze fase ontwikkeld. Deze nieuwe identiteit wordt dan in deze fase verankerd met:
- loaden language/geladen taal/ sektejargon: er worden andere betekenissen aan begrippen en woorden gegeven dan in de wereld buiten de destructieve sekte. Dit leidt tot een soort onzichtbare tralies tussen de wereld binnen de muren van de sekte en de wereld daarbuiten. Andere betekenissen van begrippen leiden tot misverstanden tussen sekteleden en outcasts/ buitenstaanders van de sekte. Een belangrijk negatief gevolg van loaden language/ sektejargon, is het verhinderd zijn van complex kritisch denken en beperkt zijn in zich uiten.
- perceptiemanipulatie: Motivatie voor gedrag van buitenstanders wordt omgedraaid en in een negatief daglicht gezet. Het gedrag van de outcast/ dierbare buiten de sekte wordt altijd negatief uitgelegd en ook hier dus misverstanden en botsingen die het contact tussen buitenstaander en sektelid bemoeilijken.
- De-individualisatie: Het sektelid moet zich zien als verlengstuk van het collectief: de sekte. Persoonlijke grenzen en privacy worden door de sekte met voeten getreden.
- Nieuwe namen en onderscheidende kleding om de sekte-identiteit te verstevigen
Kenmerken van de sekte-identiteit
Een sektelid laat verschillende specifieke sociologische- en psychologische kenmerken zien:
- Wij versus Zij – mentaliteit : Deze kunstmatige identiteit wordt gevoed door het geloof dat de buitenwereld slecht, bedreigend en het grote kwaad is, terwijl de sekte de enige veilige haven is.
- Onvoorwaardelijke loyaliteit: Absolute loyaliteit aan de charismatisch leider of het ideologische doel van de sekte. Elke kritiek wordt bestempeld als ontrouw en persoonlijk falen.
- Onderdrukking van twijfel: Kritisch onderzoek, twijfel, vragen en verschil van mening worden vertaald als persoonlijke morele tekortkoming. Dit sluit aan bij de “nooit goed genoeg”- dynamiek.
- Isoleren van mensen die vertrouwd zijn, voor wie bij het sektelid hart bestaat en mensen die tot nadenken kunnen stemmen. Het contact wordt verbroken. Alle meer objectieve informatie/ informatie buiten de sekte wordt geweerd en verboden.
- “Nooit goed genoeg” en “kan het nooit goed doen” dynamiek: de sekteleden worden geconditioneerd tot het steeds voelen dat ze falen waardoor ze steeds beter hun best gaan doen om zich te conformeren aan de wensen en verwachtingen van de leider van de sekte en de sekte.
Wat doet Hersenspoeling/ Brainwashing/ Mind-control met het slachtoffer ervan
Destructieve controletechnieken/ hersenspoeltechnieken, commando-hypnose, geweld/ dreigend geweld maken meer kapot dan je lief is.
Het sekteslachtoffer raakt geisoleerd van
- informatiebronnen buiten de sekte
- vertrouwde dierbare mensen
- mensen met andere opvattingen dan de opvattingen van de sekte
- hechte relaties met vertrouwde mensen
Het slachtoffer krijgt door het handelen van de sekte een trauma. Er is een verstoorde band met de leider van de sekte. Dat betekent een chronisch relationeel trauma in een situatie van angst zonder oplossing. Zo wordt het wel omschreven. Chronisch relationeel trauma leidt tot dissociatie. Het slachtoffer van de sekte kan dan niet helder nadenken en duiden van eigen gevoelens en ervaringen. Hier maakt de destructieve sekte dankbaar gebruik van: De sekte springt er bovenop om de ellende die het slachtoffer voelt uit te leggen in termen van de sekte. Die uitleg is per definitie onjuist en gericht op het sekteslachtoffer meer en meer in de ban van de sekte en sekteleider te laten zijn.
De dissociatie is te doorbreken door cruciale informatie op het juiste moment aan het slachtoffer te geven. Het meest ingewikkelde daaraan is vooral het kiezen van het juiste moment.
Sjoukje Drenth Bruintjes
Ook met dank aan informtwee exitcounselors in het buitenland: Alexandra Stein en Janja Lalich